ładowanie zawartości
EN

Czy jest jakaś różnica między stalą typu A2, A4 i 302/304/316 czy to ta sama stal tylko inaczej oznaczona?

08-08-2008

W normie PN-EN ISO 3506 wyszczególniono skład chemiczny wybranych gatunków stali austenitycznych A1, A2, A3, A4, A5, martenzytycznych i ferrytycznych przeznaczonych na elementy złączne – śruby, nakrętki (tab. 1). Natomiast gatunki stali nierdzewnych - odpornych na korozję są objęte normami PN-EN 10088-1:2005 (tab. 2).
Na podstawie przeanalizowania składu chemicznego stali A2 i A4 przeznaczonych na elementy złączne ujętych w normie PN-EN ISO 3506 można stwierdzić, że pod względem składu chemicznego odpowiadają one następującym gatunkom wymanionych w normie PN-EN 10088:
•    stal A2 pod względem składu chemicznego odpowiada stalom oznaczanym, jako AISI 304
•    stal A4 odpowiada stali oznaczanej, jako AISI 316.
Dokonując jednak takiego uogólnienia należy pamiętać o szczególnych warunkach, w jakich będzie pracować dany element. Odnośnie materiałów przeznaczonych na elementy złączne skład chemiczny stali nierdzewnych jest podawany w dość szerokim zakresie stężeń, więc należy dokładniej sprecyzować wymagania, jakie będzie on musiał spełnić w warunkach rzeczywistej eksploatacji. Z drugiej strony skład chemiczny według jakiego klasyfikuje się stale nierdzewne wg norm amerykańskich AISI jest również nieznacznie odmienne od przyjętego w europie wg norm europejskich PN-EN. Jak można zauważyć w podanej niżej tablicy (tab. 2), oznaczeniom kilku gatunków stali o zbliżonym składzie chemicznym wg norm europejskich EN może odpowiadać jedno oznaczenie – odpowiednik wg norm AISI. Należy, więc zawsze dokładnie sprecyzować skład chemiczny danego materiału dokonując analizy pod względem wymaganych własności, zastosowania i występujących oznaczeń wg różnych uregulowań normatywnych.

Tablica 1. Skład chemiczny austenitycznych stali nierdzewnych wg PN-EN ISO 3506

Grupa
stali
Gatunek Stężenie pierwiastków, (%) (1) Uwagi
C Si Mn P S Cr Mo Ni Cu
Austenityczne A1 0,12 1 6,5 0,2 0,15-0,35 16-19 0,7 5-10 1,75-2,25 (2) (3) (4)
A2 0,1 2 0,05 0,03 15-20 (5) 8-19 1 (7) (8)
A3 0,08 0,045 17-19 (5) 9-12 (9)
A4 16-18,5 2-3 10-15 (8) (10)
A5 16-18,5 10,5-14 (9) (10)
Uwagi:
1. Podane wartości dotyczą wartości maksymalnych, jeśli nie podano inaczej
2. Siarka może być zastąpiona przez selen
3. Jeżeli stężenie niklu jest niższe od 8%, to minimalne stężenie manganu powinno wynosić 5%
4. Brak minimalnego ograniczenia dla stężenia miedzi, pod warunkiem, że stężenie niklu przekracza 8%
5. Według uznania producenta molibden może być obecny w stali. W przypadku, gdy wymagane jest ograniczone stężenie molibdenu zamawiający powinien to określić w zamówieniu.
6. Według uznania producenta molibden może być obecny w stali.
7. Jeżeli stężenie chromu jest niższe od 17% to minimalne stężenie niklu powinno wynosić 12%
8. W stalach odpornych na korozję o strukturze austenitycznej o maksymalnej zawartości węgla 0,03% może występować dodatek max. 0,22% azotu
9. Musi zawierać dodatek stabilizującego tytanu w stężeniu >=5 x C do max. 0,8% i musi być odpowiednio oznaczony zgodnie z tą tablicą, lub powinien zawierać dodatki stabilizujące niobu i/lub tytanu w stężeniu >=10 x C do max. 1,0% i musi być odpowiednio oznaczony zgodnie z tą tablicą
10. Według uznania producenta stężenie węgla może być wyższe, jeżeli należy otrzymać wymagane własności mechaniczne dla większych średnic elementów, ale jego stężenie niemożne przekroczyć 0,12% w stalach o strukturze austenitycznej

Tablica 2. Orientacyjny skład chemiczny stali odpornych na korozję o strukturze austenitycznej wg PN-EN 10088

Znak stali Numer
Odpowiednik ASTM/
AISI
Średnie stężenie pierwiastków, (%) (1)
C Cr Ni Mn Mo inne
X2CrNi18–9 1.4307 304L ≤0,03 18,5 9 ≤2 N ≤0,11
X2CrNi19–11 1.4306 304L ≤0,03 19 11
X2CrNiN18–10 1.4311 304LN ≤0,03 18,3 10 N:0,17
X5CrNi18–10 1.4301 304 ≤0,07 17,5-19,5 8-10,5 N≤0,11
X2CrNiMo17–12–2 1.4404 316L ≤0,03 17,5 11,5 2-2,5 N ≤0,11
X2CrNiMoN17–11–2 1.4406 316LN ≤0,03 17,5 11 N:0,17
X5CrNiMo17–12–2 1.4401 316 ≤0,07 16,5-18,5 10-13 N≤0,11
X6CrNiMoTi17–12–2 1.4571 316Ti ≤0,08 17,5 12 Ti:5•C÷0,7
X6CrNiMoNb17–12–2 1.4580 316Cb ≤0,08 17,5 12 Nb:10•C÷1
X2CrNiMo17–12–3 1.4432 316L ≤0,03 17,5 11,8 2,5-3 N≤0,11
X3CrNiMo17–13–3 1.4436 316 ≤0,05 16,5-18,5 10,5-13
X2CrNiMo18–14–3 1.4435 316L ≤0,03 18 13,8
Uwagi: 1. P ≤0,025÷0,05, S ≤0,01÷0,03, Si ≤0,25÷2